زنده باد عروسک سخنگو!

 

از جمله خبرهای مهم، روز گذشته دوم فروردین ماه 1393، پنجاه و پنج ساله شدن عروسک باربی بود. در خبرها هم چنین مقایسهای هم بین باربی و سارا که مثل بسیاری دیگر از عروسکهای رقیب، از جمله سیدنی، برای شکستن بازار باربی راهی بازار شدهاند، اما شکست خوردهاند، صورت گرفته بود. سارا در ایران و به منظور جلوگیری از آن چه که تهاجم فرهنگیاش مینامند، تولید شد و مثل باربی دارای لباسهای گوناگون ساک وسایل و... میباشد. مقایسهی سارا و باربی در بعضی از سایت های اینترنتی مرا یاد پُز دادنهای بچه پولدارها به یکدیگر و دعوا بر سر این که عروسک کداممان قشنگتر است، انداخت.

این که باربی به چه دلیلی وارد بازار شد، آیا جذابیت آن در الگو شدن برای دختر بچهها بود و تصویری دیگر از دختر و زن بودن به عوض تمرین بچهداری از طریق عروسک بازی برای دختر کوچولوها ارائه دادن؟ یا تربیت یک نسل با معیارهای خاص؟ یا به اسباب بازی از دید روان شناسانه نیاز کودکان به تصویر سازی از و خود را جای قهرمانان و بزرگترها قرار دادن؟ این که آیا باربی هم به سهم خود توانسته است در ابتلای دختران جوان به بیماری آنارکسیا نقش داشته باشد؟  و هزار آیای دیگر، از جمله چهره پردازی باربی که این بار گویا قرار است شبیه خانم کلینتون باشد و... نه در حوصلهی این نوشته است و نه قصد من.

اما یک چیز به شفافیت قطرهی باران روشن است. هر دوی اینها، باربی و رقیب ایرانیاش  سارا، نه تنها اسباب بازی بسیاری از دختر کوچولوهای رنجور و پشت خمیده در دهلیزها و دخمهها و معادن سنگ و سر چهارراهها نیستند، بلکه وجود گران قیمت هر دوی آنها  در بی حقوقی و رنج و جان کوچک کاهیدن هزاران هزار، زهرا و رباب و بیتا و آنا و و فاطی کوچولو و نرگس و فتانه و... نقش دارد.

حالا که قرار است بین عروسکهای آدم بزرگها که برای "ایجاد فرهنگ" و جلوگیری از "تهاجم فرهنگی" ساخته شدهاند، مسابقه کی بهتر است داده شود و لوندی و آلامد بودن یکی با حجاب دیگری مقایسه گردد، پس ما هم حق داریم بگوییم عروسک سخنگوی ما نه تنها با این دو  قابل قیاس نیست و زیباتر است، بلکه حرف هم میتواند بزند، بر زخم جسم و روح اولدوزهای آزار دیده مرح هم میتواند بگذارد، میتواند آنها را به مجلل ترین میهمانیها دعوت کند که چشم هیچ باربی و سارایی آن را ندیده است، لباساش هم هر لحظه میتواند هر آن چه تخیل الدوزها باشد بشود، بسیار فاخرتر از لباسهای باربی و سارا؛ یا همان گونه ساده باشد و پُر وصله و پینه، اما قیمتیتر و لطیفتر از لباس همهی پریهای مهربان دریایی و آسمانی.

یک بار دیگر زنده باد عروسک سخنگو، سلام به بچهها.

 

سوسن بهار

سوم فروردین 1393